Αφιέρωμα: Χώμα και νερό της Μεσογείου
Συνάντηση αγγειοπλαστών της Μεσογείου
11, 12 & 13 Ιουλίου
Οργάνωση: 22ο Φεστιβάλ Υμηττού
Στην τριήμερη Συνάντηση αγγειοπλαστών της Μεσογείου που διοργανώνει το 22ο Φεστιβάλ Υμηττού, σε συνεργασία με το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής, επιχειρείται μια γνωριμία του κοινού με την αρχαία τέχνη της κεραμικής κάθε χώρας. Οι τεχνίτες που θα φιλοξενήσουμε θα μας συστήσουν τις ιδιαίτερες παραδοσιακές τεχνικές τους, και θα «πλάσουν» για μας διάφορα και διαφορετικά πιθάρια.
Παράλληλα, θα προβληθούν ντοκιμαντέρ με θέμα τη μεσογειακή Κεραμική και θα διανεμηθεί ενημερωτικό υλικό.
Τα πρωτότυπα πιθάρια που θα φιλοτεχνηθούν, θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο θέατρο βράχων Μελίνα Μερκούρη, κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ στους βράχους και αμέσως μετά θα τοποθετηθούν στα άλση και τις πλατείες της πόλης.
Από «χώμα και νερό της Μεσογείου» λοιπόν, μια αρχαία τέχνη ξεκλειδώνει τα μυστικά της μπροστά στα μάτια μας, ζωντανεύοντας μνήμες, δημιουργώντας τα μικρά θαύματα της μεσογειακής αισθητικής.
«Τι είναι η Μεσόγειος; Είναι χίλια πράγματα μαζί. Δεν είναι ένα μόνο τοπίο, αλλά αμέτρητα τοπία. Δεν είναι μία θάλασσα, αλλά διαδοχή θαλασσών. Δεν είναι ένας πολιτισμός, αλλά πολιτισμοί που συσσωρεύονται ο ένας πάνω στον άλλο.
Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι η ανακάλυψη του ρωμαϊκού κόσμου στο Λίβανο, της προϊστορίας στη Σαρδηνία, των ελληνικών πόλεων στη Σικελία, της αραβικής παρουσίας στην Ισπανία, του τουρκικού Ισλάμ στη Γιουγκοσλαβία. Είναι μια βουτιά στα βάθη των αιώνων, ως τα οικοδομήματα της μεγαλιθικής εποχής στη Μάλτα ή ως τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Είναι μια συνάντηση με πράγματα πολύ παλιά, που είναι όμως ακόμα ζωντανά και συνυπάρχουν με το υπερμοντέρνο.
Δίπλα στη Βενετία, σε λανθάνουσα ακινησία βρίσκεται το Μέστρε, πόλη της βαριάς βιομηχανίας· δίπλα στη βάρκα του ψαρά, που είναι ίδια με εκείνη του Οδυσσέα, υπάρχουν αλιευτικά από εκείνα που καταστρέφουν το θαλάσσιο βυθό ή και τεράστια πετρελαιοφόρα. Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι μια διείσδυση στον αρχαϊσμό των νησιωτικών κόσμων, είναι το ξάφνιασμα μπροστά στην εξαιρετική νεότητα πόλεων πολύ παλιών που παραμένουν ανοικτές σε όλους τους ανέμους του πολιτισμού και του κέρδους που, εδώ και αιώνες, ελέγχουν και απομυζούν τη θάλασσα.
Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή η Μεσόγειος είναι ένα τεράστιο σταυροδρόμι. Εδώ και αιώνες τα πάντα συνέρρεαν προς αυτήν, αναστάτωναν και εμπλούτιζαν την ιστορία της: άνθρωποι, υποζύγια, άμαξες, εμπορεύματα, καράβια, ιδέες, θρησκείες, τέχνες ζωής».
Fernand Braudel
«Η Μεσόγειος. Ο χώρος και η ιστορία»
Μετάφραση Έφη Αβδελλά και Ρίκα Μπεβενίστε
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1990
Αυτήν την Μεσόγειο των ανταλλαγών και της διαρκούς κίνησης, της πλούσιας φύσης και των εμπορευμάτων, των ποικίλων ιστορικών συνθηκών, των μακραίωνων πολιτισμών εξυπηρέτησε διαχρονικά η κεραμική. Χαριτωμένα Ιζνίκ κεραμικά με το φυτικό διάκοσμο, βαρυφορτωμένα τσανακκαλιώτικα αντικείμενα, αφηγηματικά ιταλικά μαγιόλικα, δεμένα με ασήμι και μπρούτζο σκεύη της Τυνησίας, ζεστά μπλε αγγεία της Αιγύπτου, λιτά διακοσμημένα ελληνικά αγγεία των νησιών, έργα χειρών των γυναικών της Κύπρου. Αγγεία κάθε λογής από χονδροειδή πηλό ή από εξαιρετικά καθαρή άργιλο, εφυαλωμένα ή όχι, με πολύχρωμους ή μονόχρωμους μπατανάδες, ζωγραφισμένα με επιμέλεια από ειδικευμένους τεχνίτες ή πρόχειρα από τις γυναίκες των μαστόρων.
Χονδροειδής και ακόσμητη η χρηστική κεραμική του αγροτικού χώρου απαντά ως εργαλείο στις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Λεπτεπίλεπτη και διακοσμημένη η κεραμική των αστικών σπιτιών, δείχνοντας πλούτο και ευμάρεια, εξασφαλίζει γόητρο και τονίζει την κοινωνική διαφοροποίηση. Παρόλο που τα κεραμικά των ταφικών εθίμων, από αρχαιοτάτων χρόνων, ακροβατούν ανάμεσα στο γόητρο και τη βεβαιότητα ότι χους ει και εις χουν απελεύσαι.
Το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής, στο πλαίσιο της επιμέλειας της «Συνάντησης αγγειοπλαστών της Μεσογείου» που του ανατέθηκε από το 22ο Φεστιβάλ Υμηττού, είχε τη χαρά να αναζητήσει σύγχρονους αγγειοπλάστες από διάφορες χώρες της Μεσογείου, οι οποίοι, πατώντας γερά στη μακραίωνη τοπική τους παράδοση, μορφοποιούν το πολύμορφο σήμερα.
Ειρήνη Γαβριλάκη, Νίκος Σημαντηράκης
αρχαιολόγοι
ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚ. ΨΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΚΕΡΑΜΕΙΚΗΣ
ΜΕΛΙΔΩΝΗ 4-6, 105 53, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210 3318491
www.potterymuseum.gr
Στην τριήμερη Συνάντηση αγγειοπλαστών της Μεσογείου που διοργανώνει το 22ο Φεστιβάλ Υμηττού, σε συνεργασία με το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής, επιχειρείται μια γνωριμία του κοινού με την αρχαία τέχνη της κεραμικής κάθε χώρας. Οι τεχνίτες που θα φιλοξενήσουμε θα μας συστήσουν τις ιδιαίτερες παραδοσιακές τεχνικές τους, και θα «πλάσουν» για μας διάφορα και διαφορετικά πιθάρια.
Παράλληλα, θα προβληθούν ντοκιμαντέρ με θέμα τη μεσογειακή Κεραμική και θα διανεμηθεί ενημερωτικό υλικό.
Τα πρωτότυπα πιθάρια που θα φιλοτεχνηθούν, θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο θέατρο βράχων Μελίνα Μερκούρη, κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ στους βράχους και αμέσως μετά θα τοποθετηθούν στα άλση και τις πλατείες της πόλης.
Από «χώμα και νερό της Μεσογείου» λοιπόν, μια αρχαία τέχνη ξεκλειδώνει τα μυστικά της μπροστά στα μάτια μας, ζωντανεύοντας μνήμες, δημιουργώντας τα μικρά θαύματα της μεσογειακής αισθητικής.
«Τι είναι η Μεσόγειος; Είναι χίλια πράγματα μαζί. Δεν είναι ένα μόνο τοπίο, αλλά αμέτρητα τοπία. Δεν είναι μία θάλασσα, αλλά διαδοχή θαλασσών. Δεν είναι ένας πολιτισμός, αλλά πολιτισμοί που συσσωρεύονται ο ένας πάνω στον άλλο.
Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι η ανακάλυψη του ρωμαϊκού κόσμου στο Λίβανο, της προϊστορίας στη Σαρδηνία, των ελληνικών πόλεων στη Σικελία, της αραβικής παρουσίας στην Ισπανία, του τουρκικού Ισλάμ στη Γιουγκοσλαβία. Είναι μια βουτιά στα βάθη των αιώνων, ως τα οικοδομήματα της μεγαλιθικής εποχής στη Μάλτα ή ως τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Είναι μια συνάντηση με πράγματα πολύ παλιά, που είναι όμως ακόμα ζωντανά και συνυπάρχουν με το υπερμοντέρνο.
Δίπλα στη Βενετία, σε λανθάνουσα ακινησία βρίσκεται το Μέστρε, πόλη της βαριάς βιομηχανίας· δίπλα στη βάρκα του ψαρά, που είναι ίδια με εκείνη του Οδυσσέα, υπάρχουν αλιευτικά από εκείνα που καταστρέφουν το θαλάσσιο βυθό ή και τεράστια πετρελαιοφόρα. Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι μια διείσδυση στον αρχαϊσμό των νησιωτικών κόσμων, είναι το ξάφνιασμα μπροστά στην εξαιρετική νεότητα πόλεων πολύ παλιών που παραμένουν ανοικτές σε όλους τους ανέμους του πολιτισμού και του κέρδους που, εδώ και αιώνες, ελέγχουν και απομυζούν τη θάλασσα.
Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή η Μεσόγειος είναι ένα τεράστιο σταυροδρόμι. Εδώ και αιώνες τα πάντα συνέρρεαν προς αυτήν, αναστάτωναν και εμπλούτιζαν την ιστορία της: άνθρωποι, υποζύγια, άμαξες, εμπορεύματα, καράβια, ιδέες, θρησκείες, τέχνες ζωής».
Fernand Braudel
«Η Μεσόγειος. Ο χώρος και η ιστορία»
Μετάφραση Έφη Αβδελλά και Ρίκα Μπεβενίστε
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1990
Αυτήν την Μεσόγειο των ανταλλαγών και της διαρκούς κίνησης, της πλούσιας φύσης και των εμπορευμάτων, των ποικίλων ιστορικών συνθηκών, των μακραίωνων πολιτισμών εξυπηρέτησε διαχρονικά η κεραμική. Χαριτωμένα Ιζνίκ κεραμικά με το φυτικό διάκοσμο, βαρυφορτωμένα τσανακκαλιώτικα αντικείμενα, αφηγηματικά ιταλικά μαγιόλικα, δεμένα με ασήμι και μπρούτζο σκεύη της Τυνησίας, ζεστά μπλε αγγεία της Αιγύπτου, λιτά διακοσμημένα ελληνικά αγγεία των νησιών, έργα χειρών των γυναικών της Κύπρου. Αγγεία κάθε λογής από χονδροειδή πηλό ή από εξαιρετικά καθαρή άργιλο, εφυαλωμένα ή όχι, με πολύχρωμους ή μονόχρωμους μπατανάδες, ζωγραφισμένα με επιμέλεια από ειδικευμένους τεχνίτες ή πρόχειρα από τις γυναίκες των μαστόρων.
Χονδροειδής και ακόσμητη η χρηστική κεραμική του αγροτικού χώρου απαντά ως εργαλείο στις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Λεπτεπίλεπτη και διακοσμημένη η κεραμική των αστικών σπιτιών, δείχνοντας πλούτο και ευμάρεια, εξασφαλίζει γόητρο και τονίζει την κοινωνική διαφοροποίηση. Παρόλο που τα κεραμικά των ταφικών εθίμων, από αρχαιοτάτων χρόνων, ακροβατούν ανάμεσα στο γόητρο και τη βεβαιότητα ότι χους ει και εις χουν απελεύσαι.
Το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής, στο πλαίσιο της επιμέλειας της «Συνάντησης αγγειοπλαστών της Μεσογείου» που του ανατέθηκε από το 22ο Φεστιβάλ Υμηττού, είχε τη χαρά να αναζητήσει σύγχρονους αγγειοπλάστες από διάφορες χώρες της Μεσογείου, οι οποίοι, πατώντας γερά στη μακραίωνη τοπική τους παράδοση, μορφοποιούν το πολύμορφο σήμερα.
Ειρήνη Γαβριλάκη, Νίκος Σημαντηράκης
αρχαιολόγοι
ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚ. ΨΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΚΕΡΑΜΕΙΚΗΣ
ΜΕΛΙΔΩΝΗ 4-6, 105 53, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210 3318491
www.potterymuseum.gr